Veel medisch specialisten die ik spreek, overwegen een eigen kliniek te beginnen, vaak voor een paar dagen per week naast hun huidige rol in het ziekenhuis. De drijfveer is meestal passie voor het vak: patiënten binnen hun eigen subspecialisme nog beter helpen dan nu lukt. Maar weinigen zetten de stap. Dat komt volgens mij door drie drempels: (1) het opzetten en runnen van een zorgonderneming, (2) jaren werken zonder contract met de grote verzekeraars, en (3) een administratie die eerder groter wordt dan kleiner. Opgeteld levert een eigen kliniek in de eerste jaren vaak minder op dan een plek in het ziekenhuis, met meer risico. En al dat werk gaat juist af van de tijd voor de patiënt, waar het ze om begon.
Ik heb een achtergrond in bedrijfsovernames en heb zelf een softwarebedrijf gebouwd en verkocht. Bij Seeve kijk ik vooral naar de zakelijke kant van een kliniek. Hieronder zet ik de drempels op een rij zoals we ze de afgelopen maanden in kaart hebben gebracht, in gesprekken met specialisten, eigenaren van klinieken en investeerders.
Drempel 1: een zorgonderneming opzetten en runnen
Wat er allemaal geregeld moet zijn voordat de eerste patiënt binnenloopt, is langer dan de meeste specialisten denken. Een greep, van groot tot klein:
- Rechtsvorm en KvK
- Zakelijke bankrekening
- Wtza-vergunning (CIBG)
- AGB-code (Vektis)
- Kwaliteitssysteem
- Klachtenregeling
- Raad van toezicht
- Privacy en AVG
- Verzekeringen
- Accountant
- Pand met medische bestemming
- Hygiënische behandelkamers
- Sterilisatie
- Medische apparatuur
- Medisch afval
- AED en BHV
- Schoonmaak
- Wachtkamer en naambordje
- EPD met ZorgDomein en Vecozo
- UZI-passen
- Tarieven
- Website en afsprakensysteem
- Marketing en verwijzers
- Personeel en loonadministratie
- Innovatie bijhouden
Je snapt het punt: het is heel veel werk. We zoomen in op een paar van de grootste pijnpunten.
De vergunning. Voor medisch-specialistische zorg heb je een toelatingsvergunning onder de Wtza nodig, ongeacht de omvang, en die moet er zijn voordat je de eerste patiënt ziet. Het CIBG toetst onder meer je kwaliteitssysteem, je bestuur en je administratie.
De kosten vooraf. Klinieken die we spraken, zeggen dat het EPD alleen al 5 à 6% van de omzet kost. Dat, en de rest van de lijst, betaal je grotendeels voordat er één declaratie binnen is.
Wat je eruit mag halen. Voor medisch-specialistische zorg geldt nu een verbod op winstuitkering. Het kabinet wil dat vervangen door een maximum, als percentage van het geïnvesteerde vermogen (brief van 3 juli 2026, bij het wetsvoorstel Wibz). Hoe hoog dat wordt, is nog niet bekend.
Drempel 2: jaren zonder contract
Een nieuwe kliniek begint vrijwel altijd zonder contract met de zorgverzekeraars. Dat mag: een patiënt met een naturapolis krijgt ook dan een deel van de kosten vergoed, tussen 52 en 85% van het tarief. Het verschil betaalt de patiënt zelf, of de kliniek neemt het voor haar rekening. Beide maken het lastiger om patiënten te trekken en te houden.
Een contract krijgen is voor een nieuwe kliniek geen kwestie van aanvragen. We hebben het inkoopbeleid voor 2027 van de vijf grootste verzekeraars naast elkaar gelegd:
Bron: zorginkoopbeleid medisch-specialistische zorg 2027 van Zilveren Kruis, VGZ, Menzis, CZ en Salland. Schaal 0–4 jaar. Zilveren Kruis rekent vanaf de startdatum van de AGB-code.
Daarbovenop hebben de verzekeraars elk eigen voorwaarden. Zilveren Kruis contracteert “in beginsel” geen nieuwe aanbieders, alleen als de zorgplicht dat vraagt. CZ vraagt aantoonbare meerwaarde of innovatie en minimaal twee specialisten. Alle verzekeraars kunnen weigeren als er in de regio al genoeg zorg is ingekocht. En met één aanvraagronde per jaar en een contract per 1 januari, loopt de periode zonder contract in de praktijk vaak op tot drie à vier jaar.
De kliniek mist de aanvraagronde van 2029, omdat de peildatum 1 april is. Bron: inkoopbeleid MSZ 2027; aanvraagvensters Zilveren Kruis 1 april–1 juni, VGZ 1 april–29 mei.
Daar komt een politieke onzekerheid bij. Het kabinet wil de vergoeding van zorg zonder contract afschaffen.
Drempel 3: de administratie wordt groter, niet kleiner
In het ziekenhuis doet een afdeling de declaraties, het personeelsbeleid en de inkoop. In een eigen kliniek doe je dat zelf, of je huurt het in. Werken zonder contract maakt het nog complexer. De patiënt krijgt een rekening en declareert zelf, wil weten wat hij terugkrijgt en belt als de vergoeding tegenvalt. Er komen vragen over coulance, betalingsherinneringen en bezwaren bij de verzekeraar. Dat vraagt mensen aan de balie en in de backoffice, en die kosten drukken direct op wat de kliniek overhoudt.
Wat het bij elkaar betekent
Neem een specialist die wil beginnen met één dag per week, naast het ziekenhuis. Zo willen veel artsen die ik spreek het in het begin doen. Toch vraagt ook zo’n start al snel een investering van minimaal €100.000. Die ene dag per week moet dan de inrichting, de systemen en de vaste lasten terugverdienen, die de rest van de week gewoon doorlopen.
Een specialist die alleen begint, draagt alle drie de drempels zelf: de investering, het inkomensrisico van jaren met een lagere vergoeding en een bedrijfsvoering die tijd kost die je liever aan patiënten besteedt. Het verbaast me dan ook niet dat veel specialisten die het wel doen, zich aansluiten bij een bestaande keten of kliniek.
Dat wil niet zeggen dat het niet kan. Er zijn klinieken die zonder contract snel groeien, juist omdat ze zich op één aandoening richten waar de wachttijden lang zijn. Wat volgens ons het verschil maakt:
- Overhead delen. Locatie, balie, systemen en backoffice delen met andere klinieken.
- Klein beginnen. Parttime starten naast een baan in het ziekenhuis, en doorgroeien als de patiëntenstroom er is.
- Een duidelijk zorgpad. Een kliniek die één ding heel goed doet, is makkelijker uit te leggen aan verwijzers, patiënten en later aan verzekeraars.
Dat is precies waarom we Seeve zijn begonnen.
Veelgestelde vragen
Heb ik een vergunning nodig om als specialist een eigen kliniek te starten? Ja. Elke instelling die medisch-specialistische zorg levert, heeft een toelatingsvergunning nodig onder de Wtza, aan te vragen bij het CIBG voordat je de eerste patiënt ziet.
Kan ik zonder contract met een zorgverzekeraar werken? Ja. Patiënten met een naturapolis krijgen dan tussen 52 en 85% van het tarief vergoed. Het kabinet wil die vergoeding afschaffen; daarover gaat een apart artikel.
Wanneer krijgt een nieuwe kliniek een contract? Bij Zilveren Kruis pas na minimaal drie jaar en een minimale omzet, en ook dan in beginsel niet. CZ stelt geen minimale bestaansduur, maar wel een minimale omzet en aantoonbare meerwaarde. In de praktijk duurt het vaak drie à vier jaar.
Mag een zelfstandige kliniek winst uitkeren? Voor medisch-specialistische zorg geldt nu een verbod. Het kabinet wil dat vervangen door een maximum als percentage van het geïnvesteerde vermogen, onder voorwaarden. De hoogte is nog niet bekend.
Bronnen
- Dirkzwager, Wet toetreding zorgaanbieders: vergunningplicht
- Zilveren Kruis, inkoopbeleid medisch-specialistische zorg 2027
- CZ, zorginkoopbeleid 2027 medisch-specialistische zorg (pdf)
- VGZ, Menzis en Salland, zorginkoopbeleid medisch-specialistische zorg 2027
- Overstappen.nl, vergoeding van niet-gecontracteerde zorg (bijgewerkt juli 2026)
- Rijksoverheid, kabinet scherpt regels aan voor winstuitkeringen en bedrijfsvoering in de zorg (3 juli 2026)
- Loyens & Loeff, From profit distribution ban to a new cap-and-conditions regime in Dutch healthcare
- Seeve, overzicht inkoopbeleid MSZ 2027 van Zilveren Kruis, VGZ, Menzis, CZ en Salland, en gesprekken met klinieken (2026)
